Verplichte AOV: 2 jaar wachten, maar zzp'ers kiezen 3 maanden

1 juli 2026

Stel: je raakt als zzp’er arbeidsongeschikt. Bij de nieuwe verplichte AOV voor zelfstandigen krijg je dan twee jaar lang geen cent. Pas na 104 weken keert de uitkering uit. Twee jaar die je dus zelf moet overbruggen.

Hoe kijken zelfstandigen daar zelf tegenaan? Dat hebben we onderzocht. Uit onze analyse van 10.459 AOV-vergelijkingen die ondernemers bij Yezzer maakten, blijkt iets opvallends: zodra ze zelf mogen beslissen, kiezen ze juist voor een korte wachttijd. Drie maanden is met afstand favoriet, twee jaar kiest vrijwel niemand. De wet en de praktijk staan hier lijnrecht tegenover elkaar. In dit artikel leggen we uit wat de verplichte AOV inhoudt, vanaf wanneer die geldt, en wat dat verschil betekent voor jouw keuze als zzp'er.

Wat is de verplichte AOV (Wet BAZ)?

De verplichte AOV, officieel de Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (Wet BAZ), verplicht zzp'ers en andere zelfstandige IB-ondernemers zich te verzekeren tegen inkomensverlies door arbeidsongeschiktheid. Zoals de wet er nu uitziet, bedraagt de uitkering 70% van je inkomen tot maximaal het minimumloon, en gaat die in na een wachttijd van twee jaar. De invoering wordt verwacht per 1 januari 2030. Let op: de wet is nog niet definitief en wordt op dit moment behandeld in de Tweede Kamer, dus de regels kunnen nog veranderen.

Belangrijk om te weten: de basisverzekering keert alleen uit als je door arbeidsongeschiktheid niet meer het minimumloon kunt verdienen, en de beoordeling kijkt naar álle algemeen geaccepteerde arbeid, niet naar je eigen beroep. Als je volgens het UWV nog ander werk kunt doen waarmee je het minimumloon haalt, dan krijg je geen uitkering.

Indien je als ondernemer geen particuliere AOV afsluit, word je automatisch deelnemer en regelt het UWV de verplichte AOV voor je. De premie bedraagt naar verwachting ongeveer 5,4% van je winst, met een maximum van rond de 171 euro per maand: hoe lager je winst, hoe lager de premie.

Heb je al een passende AOV afgesloten vóór de peildatum (het moment waarop de overheid bepaalt wie in aanmerking komt voor de overgangsregeling), dan hoef je mogelijk niet aan de verplichte AOV via de overheid mee te doen. Maar ook na de peildatum kan het verstandig zijn om een passende particuliere AOV af te sluiten, zodat je met behulp van de opt-out niet hoeft mee te doen aan de verplichte AOV via de overheid en zelf je dekking kunt kiezen.

Directeur-grootaandeelhouders en enkele andere groepen vallen buiten de verplichting. Heb je nu al een arbeidsongeschiktheidsverzekering? Dan kun je via het overgangsrecht mogelijk kiezen voor een opt-out en je eigen polis houden. Hoe dat precies werkt, lees je op onze pagina over de verplichte AOV.

Vanaf wanneer wordt de AOV verplicht?

De verplichte AOV gaat naar verwachting in op 1 januari 2030. Het wetsvoorstel is in maart 2026 ingediend bij de Tweede Kamer en wordt op dit moment behandeld.

De exacte ingangsdatum staat nog niet vast. De behandeling in de Tweede Kamer loopt nog, en er is kritiek op de uitvoerbaarheid van de regeling, onder meer van de Raad van State. Daardoor kan de planning nog schuiven. Ook de peildatum, het moment dat bepaalt of je via het overgangsrecht een eigen AOV mag houden, is nog niet bekend.

Wat betekent een wachttijd van 2 jaar voor jou?

De wachttijd is de periode waarin je nog geen uitkering krijgt en je inkomen dus zelf moet opvangen. Bij de verplichte AOV is die wachttijd 104 weken, oftewel twee volle jaren. Word je ziek, dan zit je dus twee jaar zonder uitkering voordat de verplichte AOV iets uitbetaalt.

Stel dat je netto zo'n 3.000 euro per maand nodig hebt om je vaste lasten en je gezin te bekostigen. Dan moet je in die twee jaar ruim 70.000 euro aan gemist inkomen zien op te vangen voordat de uitkering begint. Met spaargeld, een partnerinkomen of een broodfonds lukt dat misschien een paar maanden, maar twee jaar is voor de meeste ondernemers niet vol te houden. Juist daarom is de wachttijd zo bepalend: hij beslist of de verzekering je echt opvangt op het moment dat het misgaat, of pas veel later.

Welke wachttijd kiezen zzp'ers zelf?

Hier wordt het interessant. Uit de Yezzer Verzekeringsmonitor 2025 blijkt dat zelfstandigen, zodra ze zelf aan de knoppen zitten, juist voor een korte wachttijd kiezen. Van de 10.459 AOV-vergelijkingen koos 31% een wachttijd van 3 maanden in het eerste jaar, de meest gekozen optie van allemaal. Een jaar of langer koos maar een kleine groep, en twee jaar, de wachttijd die de wet voorschrijft, koos vrijwel niemand vrijwillig.

De volledige verdeling van de gekozen wachttijd in het eerste jaar:

Wachttijd 1 jaar	Aandeel
3 maanden	31,0%
1 maand	23,1%
1 jaar	14,6%
2 maanden	14,2%

 

 

 

 

Tel de korte wachttijden bij elkaar op en het beeld is duidelijk: ruim acht op de tien ondernemers kiest een wachttijd van een half jaar of korter. De wet gaat uit van twee jaar, de praktijk van een paar maanden. Dat gat is precies waar het schuurt. Het volledige onderzoek, met alle keuzes rondom dekking, eigen risico en productcombinaties, lees je in de Yezzer Verzekeringsmonitor 2025.

Wat betekent dit verschil voor jou als zzp'er?

Het laat zien dat de verplichte AOV een ander product is dan wat zelfstandigen zelf zouden kiezen. Allereerst dekt de verplichte AOV alleen het risico dat je geen enkel beroep meer kunt uitvoeren. Daarbij vangt deze basisverzekering alleen het langdurige risico op, na twee jaar, maar laat de eerste twee jaar onverzekerd. Terwijl ondernemers juist ook die periode al verzekerd willen hebben.

Wil je die eerste periode wél afdekken, dan heb je een particuliere AOV nodig, naast of in plaats van de basisverzekering. Dat is geen verkooppraatje maar een logische gevolgtrekking uit de cijfers: als bijna niemand vrijwillig twee jaar wachttijd kiest, sluit de verplichte regeling slecht aan op wat zelfstandigen echt nodig hebben. Wie nu al een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp'ers heeft of er een afsluit, kan via het overgangsrecht mogelijk de kortere wachttijd houden die beter bij de eigen situatie past.

Verplichte AOV of een eigen AOV: wat is het verschil?

De verplichte AOV en een private arbeidsongeschiktheidsverzekering lijken op elkaar, maar verschillen op de punten die er voor jou toe doen. De AOV is bewust eenvoudig: vaste wachttijd van twee jaar, een uitkering tot maximaal het minimumloon, en geen ruimte om zelf keuzes te maken. Een private AOV is maatwerk. Je kiest zelf je wachttijd, het percentage van je inkomen dat je verzekert, je eindleeftijd en je dekking.

Dat verschil zie je terug in de uitkering. De verplichte AOV keert maximaal het minimumloon uit, ongeacht wat je verdiende. Verdien je meer dan dat, dan kan je bij arbeidsongeschiktheid flink terugvallen. Met een particuliere AOV verzeker je doorgaans 70 tot 80% van je eigen inkomen, waardoor de terugval veel kleiner is. Daar staat tegenover dat je voor een eigen AOV premie betaalt en, afhankelijk van je gezondheid, een medische beoordeling moet ondergaan. Welke keuze het beste past, hangt af van je inkomen, je buffer en hoeveel zekerheid je wilt.

Wat kun je nu al doen?

Je hoeft niet te wachten tot de wet ingaat, en dat is juist slim. Drie dingen zijn nu al de moeite waard:

1. Bepaal eerst welke wachttijd en dekking bij jouw situatie passen, zodat je zelf kunt kiezen of je een particuliere AOV wilt of meedoet aan de standaardregeling.
2. Heb je nog geen AOV? Sluit er dan één af vóór de peildatum, zodat je in aanmerking komt voor de overgangsregeling.
3. Heb je wel al een AOV? Check dan of je polis voldoet aan de vrijstelling voor de verplichte AOV.

Sluit je nu een eigen AOV af, dan kies je bovendien zelf je voorwaarden in plaats van ze opgelegd te krijgen.

De eerste twee jaar blijven jouw verantwoordelijkheid

De verplichte AOV dekt het langdurige risico, maar de eerste twee jaar van arbeidsongeschiktheid vallen erbuiten. En laten zelfstandigen nu juist een dekking kiezen die al na drie maanden ingaat, die eerste periode dus meeneemt, zo laten de cijfers zien. Wil je weten welke AOV en welke wachttijd bij jouw situatie passen? Bij Yezzer kun je arbeidsongeschiktheidsverzekeringen vergelijken op dekking, premie en voorwaarden.

Veelgestelde vragen over de verplichte AOV

Wanneer wordt de AOV verplicht voor zzp'ers?

De verplichte AOV gaat naar verwachting in per 1 januari 2030. Het wetsvoorstel wordt op dit moment behandeld in de Tweede Kamer, dus de datum kan nog wijzigen.

Voor wie geldt de verplichte AOV?

De verplichting geldt voor zelfstandige IB-ondernemers die winst uit onderneming halen. Directeur-grootaandeelhouders (dga's) en enkele andere groepen vallen erbuiten.

Hoe lang is de wachttijd bij de verplichte AOV?

De wachttijd is 104 weken, oftewel twee jaar. Pas daarna keert de verplichte AOV uit. Bij een private AOV kun je zelf een kortere wachttijd kiezen, en in de praktijk kiest bijna een derde van de zelfstandigen voor 3 maanden.

Wat kost de verplichte AOV?

De premie bedraagt naar verwachting ongeveer 5,4% van de winst, met een maximum van rond de 171 euro per maand. Hoe lager de winst, hoe lager de premie.

Kan ik onder de verplichte AOV uitkomen?

Wie vóór de peildatum al een private AOV heeft die aan de voorwaarden voldoet, kan via het overgangsrecht kiezen voor een opt-out en zich privaat blijven verzekeren.